Informacje o miejscowości

Braniewo to miejsce, w którym historia, kultura i przyroda łączą się w jedną, niezwykle fascynującą opowieść. To najstarsze miasto Warmii kusi nie tylko zabytkami, ale również unikalną atmosferą, która przenosi odwiedzających w czasy średniowieczne, jednocześnie oferując udogodnienia współczesnego wypoczynku. Spacerując po wąskich uliczkach Braniewa, można niemal na własne oczy dostrzec echa minionych wieków – od pozostałości po zamku biskupim, przez odbudowaną architekturę sakralną, aż po klimatyczne zakątki, w których każdy kamień opowiada własną historię 2.

Miasto narodziło się z dawniej umocnionej warowni, która miała istotne znaczenie strategiczne i kulturowe. Dzięki temu Braniewo szybko stało się ośrodkiem gospodarczym i religijnym regionu, a jego rozwój wpisany jest głęboko w dzieje Warmii. Dziś, mimo tragicznych skutków wojen, miasto z determinacją odbudowało swoje historyczne dziedzictwo, które widać m.in. . w imponujących zabytkach, takich jak Bazylika św. Katarzyny czy Wieża Bramna Zamku Biskupiego. Każdy z tych obiektów kryje w sobie tajemnice przeszłości, zachęcając do głębszego poznania regionalnej historii i tradycji 2.

Przyroda otaczająca Braniewo stanowi kolejny powód, dla którego warto odwiedzić to urokliwe miejsce. Położenie nad rzeką Pasłęką oraz bliskość Zalewu Wiślanego tworzą idealne warunki do aktywnego wypoczynku. Niezliczone ścieżki spacerowe, rezerwaty przyrody i malownicze krajobrazy zachęcają do relaksu w otoczeniu natury, gdzie można odpocząć od zgiełku codzienności i naładować baterie w spokojnej, historycznej scenerii .

Dla miłośników kultury i sztuki Braniewo oferuje również bogaty kalendarz wydarzeń, festiwali i wystaw, które w żywy sposób ukazują współczesne oblicze miasta. Tradycja splata się tu z nowoczesnością – obok zabytkowych świątyń i wież znajdują się kawiarnie, galerie oraz często organizowane wydarzenia, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i turystów. To właśnie dzięki tej harmonii między przeszłością a teraźniejszością Braniewo staje się miejscem inspirującym do refleksji, twórczych spotkań oraz regeneracji ducha .

Nie sposób pominąć także wyjątkowej architektury, która zdobi każdą uliczkę miasta. Spacerując wzdłuż brukowanych dróg, można natknąć się na liczne, historyczne budowle – od fragmentów zabytkowych murów obronnych, przez średniowieczne wieże po odrestaurowany Amfiteatr Miejski.

Każdy z tych obiektów jest nie tylko pięknym przykładem dawnych mistrzów budownictwa, ale również żywym pomnikiem ludzkiej determinacji, która pozwoliła mieszkańcom Braniewa zachować to, co w nim najcenniejsze. Ta unikalna mieszanka historii i estetyki czyni miasto miejscem, które oczaruje każdego poszukiwacza zarówno piękna, jak i głębokiej refleksji .

Podsumowując, odwiedziny w Braniewie to prawdziwa podróż przez wieki, która pozwala na doświadczenie harmonii między historią a współczesnym życiem. Dla tych, którzy pragną odkryć bogate dziedzictwo Warmii, odpocząć w otoczeniu natury i poczuć niezwykłą atmosferę autentycznego polskiego miasta, Braniewo jest miejscem obowiązkowym na mapie podróży. To tu każdy kamień, każda zabytkowa fasada i każda zielona aleja opowiadają niepowtarzalną historię – historię, która czeka, by ją odkryć i docenić.

Czy wiesz, że podczas wizyty możesz również spróbować lokalnej kuchni i wziąć udział w różnorodnych warsztatach artystycznych, które jeszcze bardziej przybliżą Ci tajemnice tego niezwykłego zakątka Polski? Braniewo to nie tylko historia – to żywy organizm, który wciąż się rozwija, oferując nowe możliwości i inspiracje przy każdej kolejnej wizycie.

Odkryj uroki Braniewa – perły Warmii!

Braniewo to jedno z najstarszych miast Polski, pełne historii, zabytków i malowniczych krajobrazów. Położone nad rzeką Pasłęką, w pobliżu Zalewu Wiślanego, zachwyca swoją atmosferą i bogatą przeszłością.

Dlaczego warto odwiedzić Braniewo?

Bogata historia – pierwsza stolica Warmii, miasto o średniowiecznych korzeniach.
Zabytki – unikalne budowle, które przeniosą Cię w czasie.
Przyroda – bliskość Zalewu Wiślanego i piękne tereny spacerowe.
Kultura – liczne wydarzenia, muzea i lokalne tradycje.
Najważniejsze zabytki Braniewa:
Wieża Bramna Zamku Biskupiego – najstarszy murowany zabytek na Warmii.
Bazylika św. Katarzyny – gotycka świątynia z XIV wieku.
Wieża Młyna Kieratowego – pozostałość po dawnych fortyfikacjach.
Wieża Klesza – część Muzeum Ziemi Braniewskiej.
Baszta Prochowa – fragment dawnych murów obronnych.
Sanktuarium Podwyższenia Krzyża Świętego – barokowy kościół jezuitów.
Kolegium Jezuitów – dawna szkoła o wielkim znaczeniu historycznym.
Kaplica św. Rocha – urokliwa kaplica z ciekawą historią.
Muzeum Ziemi Braniewskiej – miejsce, gdzie odkryjesz historię miasta.

HISTORIA MIASTA

Braniewo  jest jednym z najstarszych miast w Polsce. Na kształtowanie tkanki miasta miała wpływ ponad 750 letnia historia, której bieg pozwolił przetrwać niestety niewielkiej ilości elementów dziedzictwa kulturowego. Początki powstania miasta to wybudowanie przez Krzyżaków około roku 1240 drewnianej warowni. Obok, na wyspie nieco powyżej obecnego Braniewa kupcy założyli osadę targową. W 1254 r. owa osada otrzymała prawa miejskie lubeckie jako Braunsberg, ale już w 1260 r. została zniszczona podczas powstania Prusów. Po stłumieniu powstania, w roku 1273 rozpoczęto odbudowę miasta, zaś w 1280 roku wzniesiono zamek biskupi. W 1284 roku Braniewo ponownie otrzymało przywilej lokacyjny na prawie lubeckim.

 Braniewo było pierwszą stolicą Warmii i do roku 1340 rezydencją biskupów warmińskich i krótko kapituły. W 1342 r. na prawym brzegu Pasłęki założono konkurencyjne – Nowe Miasto. Nie osiągnęło ono jednak nigdy tego stopnia rozwoju co Stare Miasto, zachowując charakter miejskiej, rzemieślniczo – rolniczej osady. Oba miasta zachowały swą odrębność aż do roku 1772 (rozbiór Polski), kiedy to zostały złączone administracyjnie w jeden zespół urbanistyczny.

W średniowieczu Braniewo zaliczane było do miast morskich, stanowiąc dla całej Warmii okno na świat, pośredniczyło w całym warmińskim handlu zagranicznym, posiadało prawo składu. W połowie XIV wieku zostało włączone do słynnego związku miast portowych – Hanzy. W całych Prusach tylko sześć miast należało do tego związku. Braniewo było jedynym miastem, a port braniewski jedynym hanzeatyckim portem Warmii. W Prusach Królewskich przyznano mu czwarte miejsce, bezpośrednio po trzech tzw. wielkich miastach pruskich, tj. po Gdański, Toruniu i Elblągu. Głównym produktem eksportowym był len. Podczas wojny trzynastoletniej, by wyrwać się spod wpływów Zakonu Krzyżackiego, Stare Miasto Braniewo przyłączyło się w 1440 roku do Związku Pruskiego stając się jednym z jego czynniejszych członków. Klęska Krzyżaków w tej wojnie zadecydowała, iż na mocy drugiego pokoju toruńskiego z 1466 r., miasto wraz z całą Warmią znalazło się w posiadaniu Polski. Wojny polsko – krzyżackie odbiły się ujemnie na handlu morskim miasta. Dodatkowe zagrożenie powodowały siły przyrody. Od XV wieku oprócz trudności w utrzymaniu toru wodnego przez Mierzeję i Zalew, doszła konieczność częściowego przeniesienia portu do ujścia Pasłęki. Czynniki te oraz konkurencja Elbląga i Królewca (po 1772 r.) spowodowały regres pogłębiony w XVI wieku ostatecznym zamuleniem Głębi Bałgijskiej, co doprowadziło do całkowitego upadku braniewskiego portu.

Począwszy od wieku XVI miasto było ważnym centrum szkolnictwa, istotnym dla rozwoju całego wschodniego regionu nadbałtyckiego, dzięki sprowadzeniu przez kardynała Stanisława Hozjusza w 1565 roku jezuitów. Zorganizowali oni w Braniewie swoje kolegium, a przy nim gimnazjum , seminarium diecezjalne i seminarium papieskie. Głównie dla potrzeb oświaty powstała oficyna drukarska, prowadzona najpierw przez rzemieślników prywatnych, zaś w końcu XVII wieku została wykupiona przez zakon. Działalność oficyny braniewskiej w latach 1598–1773, nie pozostawała bez wyraźnego wpływu na rozwój kulturalny Warmii, zachowanie i utrwalenie wśród tamtejszej ludności języka polskiego i polskich tradycji.

„Miasto, którego znaczenie opierało się na handlu i rzemiośle, stało się na przełomie XVI i XVII wieku centrum życia umysłowego Warmii i jednym z ważniejszych miast północny”.

W okresie wojen szwedzkich miasto poniosło ciężkie straty. Szczególnego uszczerbku doznały cenne zbiory biblioteki Colegium Hosianum, które zrabowane przez Szwedów w czasie ich okupacji Braniewa w latach 1626 – 1635, stały się częścią uniwersytetu w Uppsali. W czasie drugiej wojny szwedzkiej 1655 –1660 miasto stało się przedmiotem sporu między Szwedami a elektorem Brandenburskim, czego wynikiem była kolejna okupacja, tym razem przez wojska brandenburskie, trwająca 8 lat. Dopiero w roku 1663 Braniewo wyniszczone przez nędzę i zarazę zostało przekazane w ręce biskupa warmińskiego. Zrujnowane gospodarczo miasto zaczęło, ku schyłkowi XVII wieku, powoli dźwigać się z upadku, ale już nigdy nie osiągnęło takiego rozkwitu jak na początku tego stulecia.

U progu XVIII wieku czekała je nowa seria wojen i związanych z nimi nieszczęść. Po zakończeniu wojny północnej i wielkiej epidemii dżumy, która dotknęła miasto w 1709 roku Braniewo zaczęło znowu odżywać. Napłynęli nowi mieszkańcy, powstawały nowe przedmieścia. Wtedy też na większą skalę pojawiły się na terenie miasta budowle barokowe.

Mimo rozbudowy Braniewa jego sytuacja gospodarcza w drugiej połowie XVIII wieku była coraz gorsza. Zubożenie Warmii w czasie wojny siedmioletniej (1756 –1763) odbiło się na handlu i rzemiośle. Również sytuacja polityczna stawała się coraz groźniejsza. Jak wykazała wojna siedmioletnia przynależność Warmii do Polski była już tylko formalna.

W końcu XVIII wieku po rozbiorach Polski nastąpiło związane z likwidacją granic ożywienie gospodarcze Prus, czego skutki odczuło również Braniewo.

W efekcie wojen napoleońskich miasto znacznie zubożało. Reformy uwłaszczeniowe, zapoczątkowane w 1807 roku spowodowały napływ bezrolnych chłopów, którzy w miastach poszukiwali pracy. Kończyła się era feudalizmu, powstały nowe układy społeczno – gospodarcze. Zmieniły się również funkcje i system gospodarczy Braniewa.

W połowie XIX wieku kształtujący się nowy układ szlaków komunikacyjnych przesądził o przyszłości miasta. Bezpośrednie połączenie kolejowe Malborka z Królewcem sprawiło, że miasto pozostawało na uboczu, a port u ujścia Pasłęki stracił swoje znaczenie. Po upadku wielkiego handlu życie gospodarcze ograniczyło się do drobnego przemysłu i rzemiosła. Ponadto wysoka pozycja Braniewa jako autonomicznego ośrodka nauki została podważona. W 1780 roku zlikwidowano Colegium Hosianum, a w to miejsce powstało pruskie Gymnasium Academicum (1781 –1818), później Liceum Hosianum (1818 –1912). To ostatnie przemieniono w 1912 roku na Królewską Akademię, która istniała do 1945 roku.

Pierwsza wojna światowa ominęła Braniewo. Oddalenie od ważnych szlaków komunikacyjnych w tym przypadku zadziałało na korzyść miasta. Również powojenna inflacja i zastój gospodarczy dały się tu odczuć mniej dotkliwie niż w innych miastach Warmii. Czasy wielkiego kryzysu przyniosły miastu stagnację gospodarczą i bezrobocie.

W 1936 roku zwiększono garnizon wojskowy. Państwo Niemieckie przygotowywało się do wojny. Kilka tygodni przed wkroczeniem na te tereny, armii radzieckiej, miasto przygarnęło uciekinierów z obszarów Prus Wschodnich. Zdobycie miasta przez czerwonoarmistów nastąpiło 20 marca 1945 roku. Podczas zaciętych walk legło w gruzach około 80% zabudowy, w tym całe zabytkowe miasto i większość fabryk.

Rok 1945 otworzył w dziejach Braniewa nowy okres historii. Był to rok najtragiczniejszy dla miasta. W toku działań wojennych zostało zniszczone i wyludnione, mieszkańcy musieli opuścić gród na rozkaz władz niemieckich o ewakuacji, a ci, którzy powrócili z wojennej tułaczki, zostali wkrótce – na mocy postanowień międzynarodowych – wysiedleni do Niemiec przez władze polskie. Do miasta napłynęła ludność polska, byli to zupełnie nowi ludzie, którzy dopiero z czasem uświadomili sobie „geniusz miejsca”, dokąd sprowadził je los. Z trudem odbudowano miasto, w którym po dzień dzisiejszy pozostały puste place zaświadczające o skutkach wojny.

Prowadzone w latach 1955/59 rozbiórki (cegły trafiają do odbudowującej swoje zabytki Warszawy) i wprowadzenie do śródmieścia typowej zabudowy blokowej zniszczyły zabytkowy charakter miasta. Patrząc z perspektywy 50 lat na to co działo się w mieście, można dostrzec trudy mozolnej odbudowy, przywracania życia miastu niegdyś sławnemu. Zostało one odbudowywane wolniej od pozostałych miast regionu, najpóźniej dotarły ekipy polskiej administracji, najpóźniej organizowały się partie polityczne oraz najpóźniej miasto opuściły wojska radzieckie. Przez wiele lat miasto przeżywało stagnację.

W 1990 roku w wyniku wolnych wyborów wybrano nowe władze samorządowe oraz burmistrza miasta. Od 1991 roku trwają działania zmierzające do przywrócenia miastu dawnego i niepowtarzalnego klimatu poprzez stopniową odbudowę kolejnych kwartałów Starego Miasta.

Opracowano na podstawie:

1.Achremczyk S., Szorc A., Braniewo, Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie, Olsztyn 1995
2.Chorostian B. , Braniewo, [w:] Z dziejów miasta i powiatu, pod. red. A. Wakara, Pojezierze, Olsztyn 1973
3.Katalog zabytków sztuki: Braniewo, Frombork..., pod red. M. Arszyńskiego, M. Kutznera, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1980

źródło: https://www.it.braniewo.pl/dzieje-miasta

CIEKAWOSTKI O BRANIEWIE

Braniewo uzyskało prawa miejskie dwukrotnie: przed rokiem 1254 i na prawie lubeckim w roku 1284.
Jest jednym z najstarszych miast Polski i najstarszym na Warmii.
Braniewo było pierwszą stolicą Warmii, a do roku 1340 siedzibą biskupów warmińskich.
W połowie XIV stulecia Braniewo jako jedyne warmińskie miasto zostało członkiem Hanzy. Statki z Braniewa docierały do portów w Anglii, Szwecji, Danii, Holandii oraz portów w Inflantach.
Braniewo zapisało się także jako jeden z najważniejszych ośrodków szkolnictwa i nauki w Polsce. Przez lata miasto nazywano „Atenami Północy”.
W 1565 r. kardynał Stanisław Hozjusz sprowadził do Braniewa jezuitów. To oni założyli tu pierwsze w Polsce kolegium, seminarium diecezjalne oraz papieskie, które zapewniło miastu międzynarodową sławę.
Braniewski ośrodek akademicki na przełomie XVI i XVII wieku cieszył się popularnością zwłaszcza wśród młodych Szwedów, którzy przyjeżdżali tu na studia z powodów religijnych oraz z braku uczelni o podobnej randze w ich kraju. Nawet zakaz studiowania w Braniewie pod groźbą kary śmierci, wydany przez wrogiego Polsce króla szwedzkiego Gustawa Adolfa nie odniósł skutku.
Zrabowany przez Szwedów w roku 1626 księgozbiór Kolegium Jezuickiego (m.in. dzieła Mikołaja Kopernika) z Braniewa do dziś znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali i stanowi jeden z najcenniejszych księgozbiorów w tej części Europy.
W 1520 roku na Zamku w Braniewie przebywał Mikołaj Kopernik, który prowadził  w imieniu Biskupa Warmińskiego negocjacje z wielkim mistrzem zakonnym w sprawie konfliktu polsko-krzyżackiego. Pragnął odwieść mistrza od prowadzenia działań na terenie Warmii. Rozmowy niestety zakończyły się niepowodzeniem
W 2008 r. został wydany w Polsce trzytomowy „Katalog księgozbioru Kolegium Jezuitów w Braniewie zachowanego w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali”. Jest to owoc ponad dwudziestoletniej pracy polskich uczonych.
W 1812 r. przez Braniewo przejeżdżał Napoleon. Zatrzymał się na krótko przed ratuszem, wysłuchał dzwonu rozbrzmiewającego z kościoła p.w. św. Katarzyny i stwierdził, że chciałby go mieć w Paryżu. Dzwon ten, „dźwiękowy świadek przeszłości Braniewa”, wisi do dziś w dzwonnicy opactwa benedyktynów Korneliműnster w pobliżu Aachen.
W Wieży Kleszej Liceum Hosianum przez 15 lat (od 1834 r.) funkcjonowało obserwatorium astronomiczno-meteorologiczne. W tym czasie zapisało się na stałe w historii astronomii - obserwacje i badania prowadzone przez ówczesnego profesora Hosianum, Wawrzyńca Feldta, przyczyniły się do potwierdzenia wpływu Słońca na magnetyzm Ziemi.
W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 85%.
Odbudowa niemal doszczętnie zniszczonego kościoła p.w. św. Katarzyny, który miał ulec rozbiórce lub pozostać trwałą ruiną, była największym przedsięwzięciem w całej Archidiecezji Warmińskiej. Piecze nad odbudową sprawował ówczesny proboszcz śp. ks. Tadeusz Brandys.
Kościół p.w. św. Katarzyny został wyniesiony do godności Bazyliki Mniejszej w 2001 r. Oficjalne obchody odbyły się  w 2002.

W Sanktuarium Podwyższenia Krzyża Św. znajduje się obraz Tronu Łaski cieszący się sławą cudowności. Wisiał on niegdyś na dębie za miastem. 09 lipca 1626r. został przestrzelany przez szwedzkich żołnierzy a z powstałych otworów wypłynęła krew, co zostało potwierdzone przez wiarygodnych świadków. Zdarzenie to stało się początkiem historii tej świątyni.
W Braniewie znajduje się najstarszy murowany zabytek na Warmii - Wieża Bramna Zamku Biskupiego - odrestaurowana w latach 2018-2020 w ramach projektu pn. „Nowe życie Wieży Bramnej Zamku Biskupiego w Braniewie”. Obecnie jedyny punkt widokowy w mieście.

Od 2012 roku działa w Braniewie przystań żeglarska, przypominająca portową tradycję miasta.
Powierzchnia Braniewo - 12,4 km2.
Braniewo liczy ok. 16 tys. mieszkańców.
Braniewo położone jest nad rzeką Pasłęką, która jest cenną ostoją bobrów i na całej swojej długości objęta jest ochroną w ramach Europejskiej Sieci NATURA 2000
Na terenie miasta znajdował się najmniejszy w Polsce i jedyny w województwie ogród zoologiczny-botaniczny, zorganizowany w średniowiecznej fosie obronnej, na terenie przedwojennego ogrodu botanicznego. Dziś o przeszłości obiektu świadczy zachowana roślinność: tulipanowiec, miłorząb japoński, dąb piramidalny.

Przy ul. Elbląskiej w Braniewie znajduje się największy w Polsce Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej. Spoczywa tam ponad 30 tys. żołnierzy poległych w czasie II wojny Światowej.
W 2021 r. na terenie byłego cmentarza św. Jana (park przy amfiteatrze miejskim) utworzono lapidarium poświęcone pamięci byłych mieszkańców Braniewa.
Przez miasto Braniewo przebiegają międzynarodowe szlaki komunikacyjne, które stanowią najkrótsze połączenie Europy Zachodniej z Północno-Wschodnią. Należą do nich atrakcyjne szlaki turystyczne - kopernikowski (pieszy z Torunia przez Frombork do Olsztyna), dalekobieżny E9 (pieszy – biegnący wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Północnego, Morza Bałtyckiego), Trasa Hanzeatycka (rowerowa – biegnąca wokół Morza Bałtyckiego) oraz Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo.
W Braniewie nagrywane były sceny do filmu „Wkrótce nadejdą bracia”, reż. Kazimierz Kutz, obsada: Jadwiga Jankowska-Cieślak, Jerzy Kamas, Tadeusz Chudecki.
26 września 2009, 2 października 2010 oraz 1 października 2011 w Braniewie odbyły się Mistrzostwa Polski w Pro Evolution Soccer (seria gier komputerowych symulujących rozgrywkę piłki nożnej).
Od 2002 roku miasto ma swoją patronkę, którą została rodowita mieszkanka Braniewa - bł. Regina Protmann.

SZLAKI TURYSTYCZNE

Przedstawiamy szlaki turystyczne. Znajdą tu Państwo szlaki piesze oraz szlaki rowerowe na naszym terenie.

SZLAKI PIESZE

1. Szlak Czerwony Pieszy tzw. Kopernikowski (WM-6-c)
Długość szlaku – 390 km
Szlak noszący imię Mikołaja Kopernika jest dalekobieżnym szlakiem łączącym Olsztyn z Grudziądzem. Prowadzi przez teren trzech województw: warmińsko-mazurskiego, pomorskiego oraz kujawsko-pomorskiego i jest utrzymywany przez znakarzy zrzeszonych w czterech oddziałach PTTK.

2. Szlak pieszy E 9  (E 9)
Europejski długodystansowy szlak pieszy oznaczony symbolem E9 jest znakowanym szlakiem turystycznym, jednym z 11 europejskich  szlaków wędrówkowych. Długość szlaku wynosi około 4500 km, z czego 706.1km w Polsce. E 9 rozpoczyna ciąg w Polsce trasą szlaku Nadmorskiego, prowadzi przez następujące województwa : zachodnio-pomorskie, pomorskie, warmińsko-mazurskie.

3. Odcinek Pieszego Europejskiego Szlaku Dalekobieżnego
Jest częścią szlaku pieszego E 9.

4. Szlak Niebieski tzw. Napoleoński
NIEOZNAKOWANY  Szlak prowadzi trasą przemarszu wojsk napoleońskich podczas wojny z Rosją i Prusami w lutym 1807 roku. W każdej miejscowości etapowej znajdujące się tam tablice informacyjne przybliżają turyście kolejne posunięcia wrogich sobie armii. Szlak znakowany jednostronnie z Barkwedy do Konradowa.

SZLAKI ROWEROWE

1. Wschodni Szlak Rowerowy - Green Velo

Przebiega przez pięć województw. Na Warmii i Mazurach łączy Elbląg, Braniewo, Pieniężno, Górowo Iławeckie, Lidzbark Warmiński, Bartoszyce, Węgorzewo i Gołdap. Przez gminę Dubieninki dociera do Podlasia. Następnie do Lubelszczyzny, Podkarpacia i województwa świętokrzyskiego Do dyspozycji cyklistów jest blisko 2 tys. kilometrów.W Powiecie Braniewskim trasa wiedzie przez: Krzyżewo, Frombork, Klejnowo, Podgórz, Nową Pasłękę, Ułowo, Braniewo, Zawierz, Pierzchały, Dąbrowę, Płoskinię, Strubno, Długobór, Pieniężno, Sawity i Lelkowo. Jej długość w naszym powiecie to około 87 km.  

2. Międzynarodowy szlak Rowerowy R1

Jest to szlak prowadzący od granicy z Niemcami w Kostrzyniu do granicy z Obwodem Kaliningradzkim w Gronowie. Na terenie woj. warmińsko-mazurskiego prowadzi przez Żuławy Elbląskie, Wysoczyznę Elbląską i Nizinę Warmińską. Długość szlaku - 675,6 km, w tym w woj. warmińsko-mazurskim - 87,3 km.

3. Transgraniczny Szlak Rowerowy R64

Jest to szlak poprowadzony wokół Zalewu Wiślanego. Jego początek znajduje się w Piaskach, zaś koniec - w Braniewie. Prowadzi on przez teren Mierzei Wiślanej, Żuław Wiślanych, Wysoczyzny Elbląskiej i Niziny Warmińskiej. Długość szlaku - 187 km, w tym w woj. warmińsko-mazurskim - 116,6 km. - zgodnie z Uchwałą Nr 24/XXIII/2018 z dnia 28.12.2018 Zarządu Oddziału PTTK Ziemia Elbląska nastąpiła likwidacji Transgranicznego Szlaku Rowerowego R64.

4. Szlak Bociani

NIEOZNAKOWANY 
Warmińsko-Mazurski Szlak Bociani to projekt istniejący od 1996 roku. Obejmuje on wsie Żywkowo, Toprzyny, Lejdy, Szczurkowo, Duje i Brzeźnicę. Został utworzony z myślą o ochronie miejsc ściegowych bocianów, wytypowanie ich żerowisk oraz ochronę ptaków.

5. Trasa Braniewo – Nowa Pasłęka – Frombork

Długość trasy 22,5 km
NIEOZNAKOWANY